Voor asielzoekers die recht hebben op verblijf in Nederland is een snelle inschrijving in de BRP (Basisregistratie Personen) ontzettend belangrijk. Die inschrijving verloopt sinds 2015 via één van de vijf BRP-straten in Nederland. Amina Sabanovic en Ank van der Steen zijn allebei coördinator van een BRP-straat. Ank is coördinator van de BRP-straat in Den Bosch, vanuit de gemeente Gilze en Rijen. Amina coördineert de BRP-straat in Budel, vanuit gemeente Cranendonck. Zij vertellen over de toegevoegde waarde van de BRP-straat voor de asielzoeker én voor Nederland.

Straat met huisjes

Op 4 opvanglocaties in het land zijn sinds 2015 zogenaamde ‘BRP-straten’ gevestigd: in Ter Apel, Zevenaar, Budel en Den Bosch. Daarnaast is in de gemeente Haarlemmermeer een BRP-straat gevestigd voor de zogenaamde hervestigers: vluchtelingen die op uitnodiging van Nederland hier mogen komen wonen. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is de initiatiefnemer voor de inrichting van de BRP-straat.

‘Een BRP-straat kun je zien als een straat met huisjes’, zegt Ank. ‘De asielzoeker ‘loopt’ langs alle huisjes. Aan het einde van de straat staat hij ingeschreven in de BRP en krijgt hij een BSN, waarmee hij een leven in Nederland kan opbouwen.’

6 dagen

Direct bij binnenkomst in Nederland stelt de Vreemdelingenpolitie (AVIM) de identiteit van de asielzoeker vast, de Koninklijke Marechaussee controleert de identiteitsdocumenten. Dan start de algemene asielprocedure van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) die zes dagen duurt. Ank: 'Eerst wordt de asielzoeker gehoord door de IND, waarbij vooral wordt ingegaan op de redenen voor de asielaanvraag. De IND-medewerker stelt een dossier samen zodat wij een juiste beoordeling kunnen doen met betrekking tot de identiteitsgegevens voor de BRP. Op dag drie volgt meestal een nader gehoor om de laatste vraagtekens weg te werken. Op dag vier wordt het verslag, inclusief eventuele correcties en aanvullingen, besproken. Op dag vijf of zes ontvangen wij ’s ochtends de beschikking. We schrijven de asielzoeker dezelfde dag in de BRP in, waarna hij een BSN ontvangt. Na de inschrijving sluit het COA weer aan, om de asielzoeker op weg te helpen met huisvesting.’

Alle expertise op één locatie

Amina: ‘De kracht van de BRP-straat is dat alle ketenpartners met hun eigen expertise aanwezig zijn op één locatie. Naast de al genoemde ketenpartners zijn dit bijvoorbeeld de Raad voor de Rechtsbijstand, VluchtelingenWerk Nederland en Stichting Nidos, de jeugdbescherming voor minderjarige asielzoekers zonder ouders. De ketenpartners werken nauw samen en kunnen heel snel, uiteraard met toestemming van de asielzoeker, gegevens uitwisselen. Bovendien is altijd een tolk aanwezig, zodat we zeker weten dat wij de asielzoeker goed verstaan en andersom. De beveiliging is ook goed geregeld. Die bundeling van expertises zorgt voor een heel snelle informatie-uitwisseling en doorstroming. Op dag zes is de asielzoeker de straat door en kan hij beginnen aan zijn leven in Nederland.’

Zorgvuldige procedure

Dat alle ketenpartners geclusterd zijn op één locatie, verkleint ook de risico’s op procedurefoutjes, zeggen Amina en Ank. Amina: ‘Als iemand op de eerste dag geen geboorteakte bij zich heeft bij de IND maar op de dag van de inschrijving wél een geboorteakte bij ons indient, dan is het een kleine moeite om even naar de IND te lopen en de akte te laten checken (door het Bureau documenten). Als ik zo’n inschrijving aan de balie op het gemeentehuis zou doen, moet ik het document eerst opsturen naar Zwolle ter controle. Dat zou veel te veel tijd in beslag nemen.’ De gemeentemedewerker BRP-straat sluit bij binnenkomst van de asielzoeker in Nederland ook aan bij de registratie en identificatie met de AVIM.

Amina: ‘Zo weten we zeker dat het juiste naamrecht wordt toegepast en de naam en nationaliteit gelijk goed worden geregistreerd.’

Complexe inschrijving

Ank: ‘Het is niet zo dat wij de gegevens uit het IND-dossier klakkeloos overnemen en de inschrijving binnen een kwartier is afgehandeld. Wij bereiden het dossier voor, stellen de IND-gegevens vast, passen wet- en regelgeving toe, ontvangen de klant en de tolk, schrijven de klant in de BRP in en overhandigen het uittreksel en de BSN.’ De ene inschrijving is complexer dan de andere. Amina: ‘De inschrijving van een enkeling met een paspoort kost minder tijd dan bijvoorbeeld de inschrijving van een gezin uit Palestina, van wie we eerst moeten onderzoeken of er documenten zijn om de nationaliteit aan te tonen.’

Per dag kan een gemeentemedewerker BRP-straat ongeveer zes inschrijvingen afhandelen.

Internationaal recht

Ank: ‘De BRP-inschrijving van een asielzoeker is een vak apart dat je niet zomaar onder de knie hebt. We zijn allemaal opgeleid in internationaal privaatrecht, want we moeten allerlei wet- en regelgeving toepassen en voorbereidingswerk doen. Is een stel gehuwd en is het huwelijk rechtsgeldig in het land van herkomst? Voor de IND is een kerkelijk huwelijk evenveel waard als een huwelijk voor de burgerlijke stand. Maar vanuit BRP-perspectief kijken we naar het land van herkomst: welk recht is daar van toepassing? En welk naamrecht moeten we toepassen? Dit soort vragen vergen heel veel kennis van nationaliteiten.’

BRP-straat verplicht

Volgens de twee coördinatoren is het heel belangrijk dat álle eerste inschrijvingen van asielzoekers in een BRP-straat plaatsvinden. Ank: ‘Sinds 2015 is dit op bestuurlijk niveau afgesproken en is ook de financiering zodanig geregeld. Veel gemeenten weten dit. Maar soms vindt een inschrijving toch nog bij een gemeente zelf plaats. Sinds maart 2020 verstrekt de IND geen dossiers meer aan gemeenten die geen BRP-straat zijn. En gemeenten ontvangen geen geld meer uit het gemeentefonds om deze speciale eerste inschrijvingen te bewerkstelligen. Met die maatregelen hopen we dat gemeenten alle asielzoekers doorverwijzen naar een gespecialiseerde BRP-straat.

Zelf vluchteling

Amina: ‘Een zorgvuldige én snelle registratie van een vluchteling is ontzettend belangrijk, want alle overheidsinstanties putten uit de BRP.

De BRP moet op orde zijn en de juiste gegevens bevatten. De opvang in een asielzoekerscentrum (azc) kost heel veel geld. Hoe sneller iemand staat ingeschreven, hoe sneller de doorstroming. Ook voor de vluchteling zelf zitten er allerlei voordelen aan deze route. Met een inschrijving in de BRP krijg je een BSN, en die is noodzakelijk om deel te kunnen nemen aan de Nederlandse maatschappij. Mijn ouders zijn 25 jaar geleden vanuit Bosnië naar Nederland gekomen. Ik heb zelf op een azc gewoond en weet uit eigen ervaring hoe fijn het is als je verder kunt. Met een BSN heb je perspectief op huisvesting, werk, studie en het leren van de taal.’

Zo borgen we een zorgvuldige, eenduidige inschrijving binnen zes dagen.’

Tranen in spreekkamer

‘We doen heel dankbaar werk’, zegt Ank. ‘Voor ons is een BSN maar een nummer, maar deze mensen zijn er zo blij mee!

We zien tranen van blijdschap in de spreekkamer, maar soms ook tranen van verdriet, omdat ze in de gesprekken bepaalde zaken moeten oprakelen, bijvoorbeeld over overleden gezinsleden of een trauma. Ons werk heeft een sterk sociaal aspect. We horen verhalen uit het verleden aan maar ook plannen voor de toekomst. Het is fijn als we mensen een duwtje in de rug kunnen geven.’ Om te blijven ontwikkelen, volgen Ank en Amina continu opleidingen. Ank: ‘Soms heel informeel, zo heeft bijvoorbeeld een Iraanse mevrouw een cursus verzorgd over omgaan met cultuurverschillen.’

Voor ons is een BSN maar een nummer, maar deze mensen zijn er zo blij mee!

Wall of fame

Amina: ‘Ik herinner me twee heel vrolijke Eritrese jongens. Ik vertelde dat ik uit Bosnië kwam en in Nederland veel kansen heb gekregen. Zij zeiden dat ik een voorbeeld voor ze was en dat ze ook aan een opleiding wilden beginnen. We hadden een heel leuk, opgewekt gesprek. Toen dacht ik: hier doe ik het voor. Ik vind het weleens jammer dat ik de levens van deze mensen niet kan volgen.’ Je kunt in de BRP-straat heel concreet een steentje bijdragen aan het leven van een ander, vindt Ank. ‘Als er kinderen langskomen voor een inschrijving, krijgen zij een kleurplaat. In ons pand hebben we een ‘wall of fame’ waarop al die kleurplaten zijn opgehangen. Elke dag kijk ik er even naar. De kleurplaten herinneren mij eraan dat wij mensen en gezinnen een kans op een hoopvolle toekomst bieden.’