Op 2 augustus werd het nieuwe model van de Nederlandse identiteitskaart ingevoerd. Daar was een overgangsweekend voor nodig. Hoe verliep dat weekend? IDee nam een kijkje achter de schermen en ging in gesprek met projectleider Denise Jacobs en implementatiemanager Rob uit de Bosch.

Leestijd: 6 min. ⏲

"De Nederlandse identiteitskaart moet voldoen aan de eisen van een Europese verordening", vertelt Denise. "Daarom waren er enkele aanpassingen nodig. De nieuwe kaart bevat een EU-vlag met de letters NL, een nieuw kinegram, twee vingerafdrukken van de kaarthouder in de chip en het burgerservicenummer in een QR-code op de achterzijde van de kaart."

Voorbereiding

Denise werd anderhalf jaar geleden benaderd om de introductie van het nieuwe model van de identiteitskaart te begeleiden. "De voorbereiding van zo’n project vergt veel tijd. Denk aan onderhandelingen in Brussel over de wettelijke eisen die aan de nieuwe kaart worden gesteld en het aanvragen van offertes bij leveranciers voor de ontwikkeling en productie van de kaart. Speciaal voor de Caribische eilanden Aruba, Curaçao en Sint Maarten, waar de identiteitskaart wordt uitgegeven bij de Nederlandse vertegenwoordiging, werd Rob een half jaar geleden bij het project betrokken. Hij had ervaring met een vergelijkbaar project op deze eilanden."

Mensen in een Caribisch kantoor treffen voorbereidingen
Voorbereidingen in het Caribisch gebied

Speciale aandacht voor het Caribisch gebied

"Voor het Caribisch gebied waren er specifieke zorgen", legt Rob uit. "De uitgave van de Nederlandse identiteitskaart was daar nog een papieren proces. Maar met de benodigde vingerafdrukken is dat niet meer te doen. Op alle drie de eilanden moesten daarom aanvraagstations (AS’en) met vingerafdrukopnameapparaten worden geïnstalleerd. De ruimtes waar deze stations zouden komen te staan moesten bovendien worden beveiligd. Verder hadden we kluizen nodig om de kaarten op te slaan totdat de aanvragers ze komen ophalen. Een ander punt van aandacht was de veiligheid van de dataverbindingen van de eilanden naar Nederland. Ten slotte moesten we medewerkers opleiden in het gebruik van de nieuwe apparatuur en in de wijze van identiteitsvaststelling. Met een team van experts zijn we dan ook twee weken naar de Carieb geweest."

En dan komt er een moment dat de oude identiteitskaart stopt. "Voor de invoering van de nieuwe kaart hebben we bewust voor een weekend gekozen", aldus Denise. "Veel gemeenten zijn dan immers gesloten, waardoor hun werkprocessen niet worden verstoord. Bovendien moet de invoering zeer zorgvuldig verlopen. Als zich daarbij incidenten voordoen, kun je die mooi in het weekend oplossen."

RAAS’en worden leeggedraaid

Dat weekend begon op donderdag 29 juli, toen alle Reisdocumenten Aanvraag- en Archiefstations (RAAS’en) wereldwijd werden “leeggedraaid”. Denise: "Vóór 29 juli produceerden we nog de oude modellen en verspreidden die naar de uitgevende instanties. Op donderdag hebben we als het ware de sluizen van de RAAS’en gesloten. Vanaf dat moment konden er geen nieuwe aanvragen meer binnenkomen en werden de laatste 'oude' aanvragen zo snel mogelijk verwerkt."

Rob uit de Bosch
Rob uit de Bosch - RvIG

Productie Acceptatie Test

Vrijdag 30 juli stond in het teken van de Productie Acceptatie Test (PAT). "In vier gemeenten - Alkmaar, Beverwijk, Leiden en Velzen - hebben negen testpersonen het nieuwe model identiteitskaart aangevraagd", aldus Denise. "Daarbij hebben we alle stappen – aanvraag, productie, uitgifte, controle van de vingerafdrukken en de activatie van de kaart via de DigiD-inlog – getest om er zeker van te zijn dat alles naar behoren werkt. Dankzij Robs voorbereidingen en zijn duidelijke instructies voor de gemeenten en testpersonen verliep de PAT heel goed en hebben we geen grote problemen ervaren."

Testgemeenten en testpersonen enthousiast

"Met die voorbereidingen zijn we op tijd begonnen", zegt Rob. "Je moet gemeenten vinden die bereid zijn buiten hun normale werkzaamheden aan zo’n test mee te doen. Bovendien moeten ze ermee rekening houden dat de test kan uitlopen. Verder was de spoeling dun, want het moesten gemeenten zijn in de buurt van onze leverancier in Haarlem. Maar de vier genoemde gemeenten waren enorm enthousiast om aan de test mee te doen, net als de testpersonen. Ze stuurden ons steeds foto’s, bijvoorbeeld van de eerste testaanvraag. Uiteindelijk hebben we alle negen kaarten geproduceerd en nauwkeurig gecontroleerd. Staat de QR-code in het juiste vakje? Staat het kinegram duidelijk op de kaart? Staan de vingerafdrukken van de testpersoon in de chip? En kun je de kaart daadwerkelijk via de DigiD-inlog activeren?"

Denise Jacobs
Denise Jacobs - RvIG

Sein op groen voor de wereldwijde uitrol

De testen hadden een iets langere doorlooptijd dan verwacht, maar op vrijdagavond om 19.00 uur zat de taak van de gemeenten erop. Denise: "Tot ongeveer 23.00 uur hebben we nog testen uitgevoerd. Op zaterdag 31 juli zijn we weer vroeg begonnen en om 12.00 uur hadden we alle teststappen echt goed doorlopen en beschikten we over voldoende succesvol geproduceerde identiteitskaarten. Toen hebben we het sein op groen gezet voor de wereldwijde uitrol en is de activatie-update naar alle AS’en en RAAS’en verstuurd. Daarmee werd het mogelijk om vanaf maandag 2 augustus een nieuw model van de identiteitskaart aan te vragen en te produceren."

Rust en controle

Het viel Denise op dat iedereen tijdens het weekend de rust behield. "Dankzij onze lange en gedegen voorbereiding kon iedereen de draaiboeken, instructies en schema’s dromen. Natuurlijk waren de doorlooptijden even spannend, maar we hadden geen moment het idee dat we de controle over de testoperatie zouden verliezen. Ook de livegang van de productiestraat op maandag 2 augustus verliep goed. Kortom, de introductie van het nieuwe model van de Nederlandse identiteitskaart was om door een ringetje te halen."

Oók een introductie van het nieuwe model Nederlands paspoort, maar niet gelijktijdig.

Op 30 augustus werd ook een nieuw model van het Nederlandse paspoort geïntroduceerd. Waarom werden de nieuwe modellen van de identiteitskaart en het paspoort niet tegelijk ingevoerd? "Voor de identiteitskaart gold de harde deadline van 2 augustus en ging het om complexe aanpassingen", aldus Denise. "Daar wilden we ons vol op concentreren. Voor het paspoort gold geen harde deadline. Bovendien waren de aanpassingen daarvoor een stuk eenvoudiger, bijvoorbeeld omdat er al vingerafdrukken op het paspoort staan."

Voorraadbeheer

Een ander argument was volgens Denise het voorraadbeheer. "Vanwege de harde deadline voor de introductie van de identiteitskaart hadden we geen invloed op het voorraadbeheer. Aangezien die harde deadline voor de introductie van het paspoort ontbrak, konden we schuiven met de datum en op die manier gecontroleerd met de restvoorraden omgaan, zodat we daarvan zo min mogelijk zouden overhouden."

Corona

Aanvankelijk zou het nieuwe paspoort in het vierde kwartaal van 2021 worden geïntroduceerd. Maar door de versoepeling van de coronamaatregelen afgelopen zomer liep de vraag naar paspoorten op. Daarom is de introductie vervroegd naar eind augustus.

(Spoed)aanvragen

Tijdens de overgang naar het nieuwe model van het paspoort konden (spoed)aanvragen wél doorgaan. Belangrijkste reden daarvoor was dat voor het nieuwe paspoort geen extra informatie van de burger nodig was. (Spoed)aanvragen konden dus gewoon binnenkomen en desnoods even worden 'vastgehouden' tot het moment dat de productiestraat was aangepast.

Meer informatie